Het sociaal domein is altijd in beweging en daar bovenop komen vele nieuwe uitdagingen. Gemeenten zijn ambitieus en willen de inwoners zo goed mogelijk helpen, maar hebben tegelijkertijd te maken met financiële uitdagingen; er is veel focus op de betaalbaarheid en doorlooptijden binnen het sociaal domein. Het vinden van handvatten om grip te krijgen (en te houden) op deze complexe opgaven is wat veel gemeenten en andere organisaties in het sociaal domein bezighoudt. Wij hebben in onze whitepaper een koppeling gelegd met de gripniveaus die binnen de crisisbeheersing succesvol worden gebruikt.
Eén klassieke manier om meer grip te krijgen op de uitgaven in het sociaal domein is het verzwaren van het wettelijk kader. Om meer grip te krijgen wordt het aantal regels uitgebreid, wordt er meer informatie verzameld en vinden er meer controles plaats. De complexiteit en daarmee ook de uitvoeringskosten nemen toe. En de kans neemt bovendien toe dat de geleverde ondersteuning niet aansluit bij wat de inwoner nodig heeft. Maar het kan ook anders! Stel uw inwoner centraal.
Maatwerk is een oplossing (of een samenhangend pakket van oplossingen) voor een complexe situatie waarvoor de standaard producten geen oplossing biedt of de kosten daarvan vele malen hoger liggen. De doorbraakmethode is een bekende methodiek om maatwerk te realiseren. Binnen het sociaal domein is het begrip maatwerk alom bekend. Het in praktijk brengen van het werken met maatwerk komt steeds meer op gang.
De impact van maatwerk
Voor professionals is het nog geen eenvoudige opgave om dit structureel toe te passen. Het is immers eenvoudiger om standaard producten of diensten toe te kennen. De systemen / procedures zijn hiertoe ingericht en er is veel ervaring in het uitvoeren. Als je gaat werken met maatwerk dan betekent dit de situaties en behoeften van de inwoner centraal stellen en niet de wettelijke regeling.
Lastig? Jazeker, maar ook precies waarom veel professionals het vak in zijn gegaan. Met maatwerk kun je als professional de noodzakelijke impact realiseren. Dit leidt tot het besparen van kosten en of het maken van snelheid in het oplossen van de problemen waar inwoners mee te maken hebben.
Voorbeeld
| Een jongere die in de jeugdzorg zit en binnenkort 18 wordt. Terugkeer naar de familie is niet mogelijk en de noodzaak voor verlengde jeugdzorg is er niet. Als we niets doen dan komt de jongere op straat en zal hij/zij naar de noodopvang moeten. Normaal wordt er voor deze jongeren toch verlengde jeugdzorg aangevraagd zodat zij niet op straat komen. De kosten (grofweg 20.000 euro per jaar). De jongere heeft deze dure ondersteuning / zorg niet nodig maar er is niets anders binnen de standaard producten. De jongere houdt hiermee ook een plek voor een andere jongere (die de zorg wel nodig heeft) bezet. De oplossing kan zijn dat de gemeente de jongen / meisje voor 1 of 2 jaar ondersteunt bij het betalen van de huur van een normale kamer / woning. Hierdoor worden de totale kosten lager en komt er jeugdzorg plek vrij. |
Waarom is maatwerk zo lastig?
Het kost op de korte termijn meer tijd en het beleid, de systemen, financiering en de samenleving als geheel denkt nog in producten en diensten. Inwoners komen gemiddeld genomen met een vraag voor een concreet product of dienst (bijvoorbeeld huishoudelijke hulp) en niet met de vraag dat zij moeite hebben met fysieke taken. Dit betekent dat het gesprek al snel gaat over het wel of niet voldoen aan de eisen die iemand recht geeft op huishoudelijk hulp. Het gesprek over hoe de situatie van de inwoner is en wat iemand nog wel kan, of weer zou kunnen, komt niet of nauwelijks goed van de grond. De geautomatiseerde systemen en het beleid ondersteunen nog vaak de “oude” werkwijze en frustreren het werken met maatwerk. Het is dus een integraal (beleids- en organisatie) vraagstuk waar een eenvoudige oplossing wel gewenst, maar weinig realistisch is.
Gripniveaus sociaal domein
De sociaal domein specialisten van Devoteam hebben de ‘gripniveaus sociaal domein’ ontwikkeld. Deze methodiek ondersteunt gemeenten bij het gericht aanpakken van die organisatieonderdelen die dat nodig hebben. Hiermee kan een thema, zoals het invoeren van maatwerk, worden versterkt en versnelt.
De methodiek van gripniveaus sociaal domein analyseert de volgende 9 organisatorische aspecten (figuur 1):
- Organisatie
- Vraag naar zorg
- Beleidsdoelen & strategie
- Sturing op zorgaanbod
- Inkoop & contractmanagement
- Financieel & rechtmatigheidstoezicht
- Informatievoorziening
- Systemen
- Medewerker
Hoe werkt het?
In de gripradar wordt elk aspect voorzien van een kwalificatie: ernstig, waakzaam of in controle. Dit gebeurt door de huidige situatie te spiegelen aan de gewenste situatie. Devoteam voorziet alle voor uw organisatie relevante aspecten met concrete adviezen (zie figuur 2) en de effecten bij opvolging. Door het duiden van de gripniveaus ondersteunen wij uw gemeente om scherpere keuzes te maken waarop ingezet kan worden en welke effecten dat kan hebben. Het wordt te uitgebreid om in dit artikel alle aspecten uit te werken. Onderstaand een uitgewerkt voorbeeld van het aspect informatievoorziening.
De uitgebreide kennis en kunde binnen het sociaal domein, stelt ons in staat om de juiste vragen en verbanden te leggen. Door de kwalificaties aan te brengen, ondersteunen wij de opdrachtgever bij het maken van prioriteiten. Wij weten als geen ander dat het maken van keuzes in het sociaal domein een complexe opgave is en precies daar, helpt dit model.
Meer weten of direct aan de slag gaan met gripniveaus sociaal domein? Neem gerust contact op en wij maken graag een afspraak.
